Spacery po "Starym"

POWITANIE

Łódź, 20.05.2023

No niestety, i mnie dorwali hakerzy i przejęli konta na Facebooku. Moje interwencje, mimo przedstawienia dowodów, że to moje konto, nie zdały się na nic. Wynika z rego, że FB chroni hakerów a nie prawowitych właścicieli kont.
Ale co nie da się zrobić na wymienionym portalu, możliwe jest na moim własnym serwerze. Tutaj ja jestem gospodarzem, decydentem i wszystko zależy ode mnie.

Dosyć narzekania, czas na nowo rozruszać "Spacery". Udało mi się skopiować wszystkie moje dane z FB i mogę ponownie je wykorzystać. Przypominać je będę co jakiś czas, ale najważniejsze będą wieści aktualne.

Aktualnie trwają poszukiwania prac znanego łódzkiego rzeźbiarza Wacława Konopki. Roboty jest wiele, bo nie wszystkie pomniki są podpisane przez mistrza.
Dziękuję panu Ryszardowi Bonisławskiemu za udostępnienie swoich materiałów, sugestii, które pozwalają rozpoznać prace Konopki. Już niedługo udostępnię je na odrębnej stronie, aby łatwo je odnaleźć i ocenić na żywo.

Valentino Gustaw Maria Casal

Cmentarz Stary odwiedzam już ponad 40 lat. Od 3 lat praktycznie uczestniczę w zachowaniu zabytków tego miejsca. Pierwszym a jednocześnie głównym miejscem moich działań jest pole grobowe Heinricha Federa. Dlaczego to miejsce? Głównie z powodu autora tego założenia i najcenniejszej rzeżby, jaką można spotkać na Cmentarzu. Tak to Valentino Casal, a właściwie Valentino Ludwig Maria Casal. Syn Pietro Casala i Marii de Fanti, urodził się w Wenecji 7 czerwca 1867 roku. Uczęszczał do Scuola di arte applicata all'industria i uczył się modelingu u rzeźbiarza Antonio Dal Zotto (1841-1918). Kiedy Dal Zotto został profesorem w Accademia di belle arti w 1879 roku, podążył za nim. W 1886 roku stocznia w Campo San Trovaso stała się warsztatem kamieniarskim. Młody rzeźbiarz zbudował tam studio. W 1887 roku zdobył pierwszą nagrodę w konkursie z San Giorgio Relief dla Domu Browna w Zattere, o czym wiele pisała miejscowa prasa. Dorywczo próbował szczęścia w Grandisca sull'Isonzo, Santa Croce sul Carso, później w Budapeszcie, Debrecinie i Lublanie. Wiosną 1891 roku Casal wyjechał do Berlina na Międzynarodową Wystawę Sztuki. W salach wystawowych między Invalidenstraße i Alt Moabit oglądał dzieła słynnych rzeźbiarzy. "Wkrótce znalazłem pracę w Berlinie. Zarabiałem niewiele. Mieszkałem z nieznajomymi w pokoju na Linienstraße. Po krótkim czasie moja praca została doceniona i opłacona z pełnym wynagrodzeniem. W międzyczasie poznałem młodą damę – czyli Idę Evę Alexandrę Sucht, która urodziła się 3 lutego 1872 roku jako córka Johanna Friedricha Suchta i jego żony Emilie z domu Göritz w Tilsit"". Pobrali się 29 maja 1893 roku. On katolik, ona protestantka, oboje mieszka Alexandriner Straße nr 43. Po ślubie firma przeniosła się do mieszkania przy Pfalzburger Straße nr 84. Już 9 września 1893 roku para Casal ponownie pojawiła się w urzędzie stanu cywilnego, obecnie w Niemieckim Wilmersdorfie, i ogłosiła narodziny córki Evy na 7 września. W 1896 roku urodziła się córka Eugenie. Casal znalazł pracę w pracowni rzeźbiarza Maxa Kruse. Przez pewien czas pracował dla prof. Waltera Schotta, na przykład nad dużą marmurową grupą, która powstała w Carrarze. Chciano ją wyrzucić z uwagi na uszkodzenie. Casal ją odrestaurował a dzieło przyniosło wiele pochwał berlińskich rzeźbiarzy. Taki był początek wielkich dokonań Valentino w Berlinie.

Valentino Gustaw Maria Casal - 2

Jesienią 1895 roku udało mu się otworzyć własne studio przy Fasanenstraße 11 w Charlottenburgu. Dlatego sprowadził Annibala Pedrocchiego z Włoch jako partnera: "był wiernym człowiekiem, prostym, niedokładnym w swojej pracy, ale miał duże doświadczenie. To mi pomogło. Byłem przekonany, że mogę się stopniowo rozwijać, tak bardzo, że z biegiem lat mój warsztat może stać się najważniejszą pracownią marmurową w Niemczech". To jest czas Valentino Casala. Nauczył się używać marmuru, potrafi przenieść wymiary z modelu gipsowego na surowy kamień , przebijającym mistrzów konturowania i dłutowania oraz potrafi odróżnić cechy Statuario, Bianco i Ordinario. W 1897 roku przejął zlecenia od Emila Grafa Görtza zu Schlitza, Ludwiga Cauera i Gustava Eberleina, w 1898 roku od Johannesa Götza i Josepha Uphuesa, w 1899 roku od Gustava Eberleina i Reinholda Begasa. Aby poradzić sobie z tą pracą, kupił w styczniu 1899 roku posiadłość przy Wilhelmstraße we Friedenau – pod budowę pracowni i domu dla rodziny. 4 października 1900 rodzi się syn - Pietro Heinrich Valentino Casal. 27 sierpnia 1916 roku Włochy wypowiedziały wojnę Rzeszy Niemieckiej. Friedenauer Lokal-Anzeiger pisze 22 września 1916 r.: "Wrogi przywódca na Bachestraße i wzywa gminę do wywłaszczenia dla dobra ogółu społeczeństwa nieruchomości należącej do włoskiego obywatela Casala" Casal jest nie jest już mile widziany na niemieckiej ziemi. Jego żona z Prus Wschodnich i dzieci urodzone w Berlinie mogą przebywać w domu Wilhelmstraße nr 7. Nieruchomość przeszła w posiadanie gminy Friedenau w 1917 roku. Casal wybiera się na razie do Szwajcarii. Po zawieszeniu broni wraca do Friedenau w 1918 roku i rozpoczyna walkę o swoją własność.
ALEJA ZWYCIĘSTWA 27 stycznia 1895 roku cesarz Wilhelm II ogłosił, że w Tiergarten zostanie stworzona przez berlińskich rzeźbiarzy Aleja Zwycięstwa z 32 marmurowymi posągami książąt Brandenburgii i Prus (długości 750 m). A więc centralny bohater na pierwszym planie, za nim półkoliste marmurowe ławki, na których oparciach dwie mniejsze rzeźby (na zdjęciach poniżej). 22 marca 1898 roku odsłonięto pierwsze trzy marmurowe pomniki z margrabiami brandenburskimi. Nigdy nie zapomnę tej daty, pisze Casal w swoich wspomnieniach. Król Włoch Umberto I (1844-1900) wezwał swojego ambasadora hrabiego Carlo Lanza di Busca (1837-1918) na otwarcie: "w mojej długiej karierze dyplomatycznej po raz pierwszy Jego Królewska Mość Król zlecił mi oddanie hołdu pracy Włochów za granicą. Panie pośle Casal! W imieniu Włoch chciałbym przekazać moje najserdeczniejsze gratulacje i mam nadzieję, że pańska praca będzie nadal honorować naszą Ojczyznę". To był początek. Odtąd rzeźbiarze bardzo często wchodzili i wychodzili z dziedzińca pracowni rzeźbiarza. Siegesallee między Königsplatz (dziś Platz der Republik) a Kemperplatz (Filharmonia) została ukończona 30 marca 1901 roku – i obsypana kpinami: Puppenallee, Marmorameer, Nippes-Avenue. Po tym, jak rzeźby zostały uszkodzone tuż przed faktycznym ukończeniem, termin Neue Invalidenstraße zrobił wielką furorę. Według Friedenauera Lokal-Anzeigera z 9 stycznia 1900 r. cesarz udał się do pracowni Casala, któremu powierzono naprawę zbezczeszczonych zabytków w Siegesallee. Na liście prac sporządzonej w czerwcu 1937 roku Valentino Casal wymienił prace wykonane w marmurze dla Alei Zwycięstwa według projektów różnych artystów: Grupa 2 Margrabia Otto I. Max Unger/Zlecenie Casalowi 1896 Odsłonięcie 1898 Grupa 3 Margrabia Otto II Joseph Uphues/Zamówiony przez Casala w 1896 roku, odsłonięty w 1898 roku Grupa 4 Margrabia Albrecht II Johannes Boese/Zlecenie Casalowi 1896, odsłonięcie 1898 W Friedenauer Bildhauerhof w Wilhelmstra0e nr 7: Grupa 5 Margrabia Johann I i margrabia Otto III, Max Baumbach/Commission to Casal 1896.(interpunkcja we Włoszech), odsłonięcie 1900 Gruppe 11 Margraf Ludwig II., Emil Graf Görtz zu Schlitz/Zlecenie do Casala 1887, odsłonięcie 1900 Grupa 13 Cesarz Karol IV Ludwik Kajuer/Zamówiony przez Casala w 1897 roku, odsłonięty w 1899 roku Grupa 15 Elektor Friedrich I. Ludwig Manzel/Na zlecenie Casala w 1898 r. Odsłonięcie w 1900 r. Grupa 26 Król Fryderyk I Gustaw Eberlein/Zamówiony przez Casala w 1897 roku, odsłonięty w 1900 roku Grupa 28 Król Fryderyk II, Joseph Uphues/Zlecenie do Casala 1898, odsłonięcie 1899 Gruppe 30 König Friedrich Wilhelm III., Gustav Eberlein/Order do Casal 1899, odsłonięcie 1901 Grupa 32 Kaiser Wilhelm I. Reinhold Begas/Zamówiony przez Casal 1899, odsłonięty w 1901 Zabytki Siegesallee przeszkadzały planom Generalnego Inspektora Budowlanego Alberta Speera i dlatego na osi wschód-zachód rozebrano je i przebudowano w Große Sternallee. Armia Czerwona walcząc o Kancelarię Rzeszy, Bramę Brandenburską i Reichstag wiosną 1945 r., uszkodziła znacznie posągi . Natomiast na skrzyżowaniu Siegesallee i Charlottenburger Chaussee stanął pomnik wdzięczności dla Armii Czerwonej.. Pomniki zostały zaś zburzone, zakopane, ponownie wydobyte i uporządkowane. To, co po nich pozostało, odsłonięte zostało na wystawie stałej od kwietnia 2016 roku - "Berlin i jego zabytki" w Cytadeli Spandau.

Valentino Gustaw Maria Casal - 3

Po I wojnie światowej jego żona i dzieci zamieszkali w Heidelbergu. Casal w tym czasie dużo podróżuje: Salzburg, Triest, Forno di Zoldo, Wenecja. Od marca 1923 roku Casal pracował jako modelarz porcelany w Royal Privileged Porcelain Factory w Tettau w Górnej Frankonii. W styczniu 1926 roku mianowany profesorem h.c. rzeźby na Università degli Studi di Padova. Casal wraca 22 grudnia 1927 r, do Heidelbergu. Miał teraz 60 lat, jego żona Ida Eva 55. Po przekazaniu odszkodowania przez Urząd Ds. Wyrównywania Rzeszy para kupiła willę przy Scheffelstraße nr 1 w Heidelbergu w 1929 roku. Valentino zakłada studio przy Oberen Neckarstraße nr 29. Ponownie pojawiają się posągi i płaskorzeźby z gipsu, terakoty, marmuru, brązu. Córka Eugenie Casal została w międzyczasie zaangażowana jako sopran w Stadttheater Heidelberg. Syn Peter został w międzyczasie doktorem chemikiem. Oboje zmarli w Heidelbergu, Ida-Eva Casal 24 sierpnia 1948 roku, Valentino Casal 8 czerwca 1951 roku. Do śmierci był przekonany, że pozostawiłby większą spuściznę artystyczną, gdyby nie wojna światowa w 1914 roku. A mimo tych przeszkód wykonał 11 z 33 grup rzeźbiarskich w Alei Zwycięstwa w Berlinie (marmur), 19 grobowców, 13 portretów-reliefów, ponad 30 rzeźb gipsowych. Można spokojnie powiedzieć, że był mistrzem rzeźby w marmurze, niezrównanym na przełomie XIX i XX wieku. W indeksie prac zrealizowanych przez Valentino Casala znajduje sie także Łódź - do tego wykonanych w marmurze karraryjskim. Ale o tym póżniej.
Opracowano na podstawie wspomnień Valentino Casala, Wikipedii, wiadomości zawartych w Internecie.
Zdjęcia z Archiv Schmiedelberg-Casal.